Psychoterapia psychodynamiczna a psychoanalityczna – różnice i podobieństwa

„Tam, gdzie było Ono, ma pojawić się Ja.”
Zygmunt Freud, 1933 r.

Psychoterapia psychodynamiczna i psychoanalityczna mają wspólne korzenie. Oba podejścia uwzględniają znaczenie nieświadomych procesów, wcześniejszych doświadczeń i relacji terapeutycznej. Psychoterapia psychoanalityczna zazwyczaj zakłada częstsze spotkania oraz bardziej pogłębioną pracę nad tym, co ujawnia się w relacji między pacjentem a terapeutą. Granica między tymi podejściami nie zawsze jest jednak jednoznaczna.

„Tam, gdzie było Ono, ma pojawić się Ja.” – to krótkie zdanie dobrze oddaje jedną z ważnych idei psychoanalizy: poszerzanie świadomości o to, co dotąd pozostawało poza jej zasięgiem. Napisane przez Freuda, postać wokół, której do dziś jest wiele kontrowersji. Niektóre z jego koncepcji zostały zakwestionowane albo ewoluowały w innych kierunkach, niektóre należy rozpatrywać w kontekście epoki w której powstawały (około 120 lat temu). Niepodważalnym jednak jest fakt wkładu Freuda w rozwój myślenia o ludzkiej psychice. 


Freud, uznawany za twórcę psychoanalizy, jako jeden z pierwszych uczynił nieświadome życie psychiczne centralnym przedmiotem systematycznego namysłu. Zwrócił uwagę na to, że człowiek nie ma pełnego dostępu do własnych motywów, pragnień i konfliktów, a to, czego nie jesteśmy świadomi, może w istotny sposób wpływać na nasze życie, relacje i decyzje. Jego idee zapoczątkowały nurt myślenia, który przez kolejne dziesięciolecia rozwijali i przekształcali kolejni psychoanalitycy.


Nie wszystko, co wpływa na nasze życie, jest nam świadomie dostępne. Możemy rozumieć swoje zachowania, a mimo to powtarzać te same schematy; wiedzieć, czego chcemy, a jednocześnie podejmować decyzje, które prowadzą nas w dobrze znane, trudne miejsca. Możemy też doświadczać uczuć, których sami nie do końca rozumiemy.

Jednym z ważnych celów terapii psychoanalitycznej jest stopniowe obejmowanie świadomością tego, co dotąd pozostawało poza jej zasięgiem. W terapii przyglądamy się więc nie tylko temu, z czym osoba zgłasza się po pomoc, ale również temu, co znajduje się pod powierzchnią jej świadomego doświadczenia.

Jak pracuję w podejściu psychoanalitycznym?

Moja praca jest zakorzeniona w podejściu psychodynamicznym, a obecnie szczególnie bliska jest mi perspektywa psychoanalityczna, którą pogłębiam w ramach swojego szkolenia.

Interesuje mnie człowiek jako całość – jego sposób przeżywania siebie, relacje z innymi, wewnętrzne konflikty, pragnienia, lęki i sposoby radzenia sobie z tym, co trudne. Ważne są dla mnie również powtarzające się wzorce: sytuacje, w których człowiek po raz kolejny znajduje się w podobnym miejscu, choć świadomie chciałby czegoś innego. 

W podejściu psychoanalitycznym szczególne znaczenie ma to, co nieświadome. Nieświadomość nie jest jednak czymś, co można po prostu „wydobyć” i raz na zawsze poznać. Ujawnia się stopniowo – w sposobie, w jaki myślimy, odczuwamy, wchodzimy w relacje, w naszych trudnościach, fantazjach, snach, a także w relacji terapeutycznej.

Dlatego ważne jest dla mnie nie tylko to, co pacjent mówi, ale również to, co dzieje się w relacji między pacjentem a terapeutą. Pojawiające się w niej uczucia, oczekiwania czy sposoby odnoszenia się do drugiej osoby mogą być ważnym źródłem rozumienia jego wewnętrznego świata.

Dla kogo jest psychoterapia psychoanalityczna?

Psychoterapia psychoanalityczna może być odpowiednia dla osób, które chcą nie tylko poradzić sobie z aktualnym problemem, ale również lepiej poznać siebie i zrozumieć źródła powtarzających się trudności.

Może być szczególnie ważna wtedy, gdy:

• powtarzają się podobne trudności w relacjach,
• mimo świadomości własnych problemów trudno coś zmienić,
• pojawiają się uczucia lub zachowania, których trudno sobie wyjaśnić,
• człowiek chce lepiej rozumieć siebie i swoje relacje,
• potrzebuje czasu i przestrzeni na bardziej pogłębioną pracę nad sobą.

Nie trzeba jednak samodzielnie rozstrzygać, jaki rodzaj terapii będzie odpowiedni. Pierwsze konsultacje są również przestrzenią do wspólnego zastanowienia się nad potrzebami i możliwą formą pracy.

Czy psychoterapia psychoanalityczna jest skuteczna?

Psychoterapie psychoanalityczne i psychodynamiczne są przedmiotem licznych badań dotyczących ich skuteczności. Osobom zainteresowanym tym tematem polecam artykuł „Skuteczność psychoterapii psychoanalitycznych”, w którym omówiono wyniki badań i metaanaliz dotyczących skuteczności psychoterapii wywodzących się z psychoanalizy.

Przeczytaj artykuł o skuteczności psychoterapii psychoanalitycznych →

Psychoterapia psychoanalityczna nie obiecuje gotowych odpowiedzi ani szybkich rozwiązań. Jest raczej zaproszeniem do stopniowego poznawania własnego świata wewnętrznego – również tego, którego wcześniej nie potrafiliśmy zobaczyć lub nazwać.

Może Cię zainteresować: Przeczytaj artykuł „Dlaczego wciąż powtarzam te same schematy w relacjach? „ →